18-09-2009, Mentale ergonomie

Blauw = warm?

Blauw is koud. Rood is warm. Geel is levendig. Groen is zacht en rustig. Kleuren hebben een invloed op ons functioneren. In een rode kamer schatten proefpersonen de temperatuur warmer in dan in een blauwe.

Ook andere factoren hebben een invloed op onze stemming: verlichting, temperatuur, geur, geluid, muziek en planten.

De invloed van verlichting
Blauw licht is goed tegen de lunchdip en rood licht tegen de stress. Maar ook de lichtsterkte is van invloed. Er worden binnenkort proefjes genomen in kantoorruimten waar men gaat zien in hoeverre licht daadwerkelijk invloed heeft met armaturen waarin twee soorten TL-balken liggen met verschillende kleuren. “Dit is wel veel duurder dan een standaard verlichting, maar als het een positieve invloed kan hebben op de werkprestaties, dan is er weer minder ziekteverzuim”, meent Rob Bootsman. “Dit is nog niet besloten, maar het heeft de aandacht.” Het is de intentie dat de verlichting qua kleur en warmte meegaat met het dagklimaat, waardoor een natuurlijk ritme behouden blijft. “Daardoor zou de productiviteit anderhalf à twee procent hoger liggen. Als je dat kapitaliseert, dan kan zo’n verlichtingssysteem zich heel snel terugverdienen”, vindt Casper van Vugt.

Temperatuur heeft een invloed op de werkprestaties
Er is een hechte correlatie tussen de productiviteit/werkprestaties en de temperatuur van de werkomgeving. Een werkruimte die te warm, te koud of te vochtig is, stimuleert noch het werkritme, noch de efficiëntie van het personeel. De werkprestaties van personen nemen reeds af bij een binnentemperatuur boven 23°C en dalen dramatisch vanaf 26°C. Daarom is het belangrijk om de binnentemperatuur onder controle te houden. Opgepast! Onder 'effectieve temperatuur' valt ook de vochtigheidsgraad.

Het is bewezen dat:

Ongelukken frequenter voorkomen bij extreme temperaturen. De ideale temperatuur schommelt rond de 21°C. De mentale weerstand en het werkritme van het personeel nemen sterk af van zodra het te warm wordt in de werkruimte. Om een comfortabel en efficiënt gevoel te hebben in een gebouw, moet voldoende rekening gehouden worden met de doeleinden van het gebouw.

Geur maakt werknemers tevreden
De werknemer hecht ook veel belang aan de geur op kantoor. Meer dan de helft (52%) van de ondervraagde werknemers noemt ‘geur’ als een van de belangrijkste factoren die de werksfeer negatief kunnen beïnvloeden.

Bovendien is het ook zo dat geuren, moeilijke klanten bedaren.

64 % van de ondervraagden noemt de werkdruk een belangrijke factor en 55 % hecht de meeste waarde aan een goed humeur van collega’s. De houding van collega's levert een belangrijke bijdrage aan de sfeer op de werkvloer. Collegialiteit (71 %) en sociale contacten met collega's tijdens het werk (60 %) zijn belangrijke factoren voor een positieve bijdrage.

Geluid en kantoor
Mensen worden makkelijk afgeleid door stemmen en achtergrondgeluiden. Die tasten ons concentratie vermogen aan en dus onze aandacht voor de taak die we verwacht worden te verrichten. Desondanks wordt er ook steeds meer aandacht besteedt aan de muziek op kantoor.

Onderzoeken laten zien dat geluid invloed heeft op creatief denken, de snelheid van lezen en het geheugen. Denkwerk is hetgeen wat plaatsvindt in het moderne kantoor: analyseren, relaties tot stand brengen en creatief zijn. Daaruit blijkt het belang van een goede geluidsomgeving.

Een kantoor is een complex geheel van verschillende functiegebieden, die allemaal verscheidene eisen aan de binnenomgeving stellen. Wat ook de activiteit is waarvoor de ruimte is bedoeld, de uitdaging is te garanderen dat verstoring wordt voorkomen en comfort is verzekerd. De individuele reactie op geluid wordt door vele factoren beïnvloed; de betekenis van het geluid bepaalt hoe we het ervaren.

Lage lawaainiveaus en geringe geluidsverspreiding worden bereikt door te zorgen voor korte nagalmtijden. Deze vereisen optimale geluidsabsorptie in de ruimte. Een zeer efficiënt akoestisch plafond absorbeert de meeste geluidsgolven die het plafond raken, resulterend in een verkorte nagalmtijd, die daartegenover het algehele geluidsniveau in de ruimte naar beneden brengt en de verspreiding van luchtgeluid reduceert. De gebruikelijke benadering is de relatie tussen spraak en geluid(achtergrondgeluid) te bepalen.

Uit onderzoek blijkt dat naarmate het concentratieniveau hoger is, men makkelijker gestoord wordt door ongewenst geluid (lawaai). Met name als het gesprekken van anderen betreft. In dit geval is het doel een laag geluidsniveau te bereiken en de geluidsverspreiding in de ruimte waarin het gesprek plaatsvindt te beperken, alsook een korte nagalmtijd.

Op kantoor moet het mogelijk zijn om zowel geluid als concentratie, gelijktijdig te laten plaatsvinden. Onderzoek laat zien dat de stemmen van anderen de belangrijkste bedreiging vormen voor iemands concentratie. Daarom zijn afzonderlijke akoestische oplossingen van toepassing op open kantooromgevingen en cellenkantoren.

Muziek op kantoor
Het klinkt vreemd, maar sommige mensen kunnen zich niet concentreren zonder muziek. Ze worden 'afgeleid' door stilte. Maar anderen kunnen zich totaal niet concentreren als de radio luid speelt. Maar luid is een relatief gegeven, het is voor iedereen anders.

Een citaat: "Waarom moet ik 8 uur per dag in een omgeving doorbrengen waar de popstront me door de strot wordt geduwd? Ik vind dit een inbreuk op mijn persoonlijke levenssfeer en een aantasting van het recht om zelf te bepalen waar ik mijn gedachten mee vul. Mijn collega’s beschouwen mijn strijd tegen de radioterreur als volstrekt idioot. Zeg nu zelf, muziek is de norm en stilte is eng."

Of we geluid storend vinden, hangt af van persoon tot persoon. Maar ook andere factoren spelen een rol. We zetten er enkele op een rij:
Controle. Het lawaai van je eigen boormachine wekt veel minder ergernis op dan de boormachine van je buren, zelfs als deze zachter klinkt. Zo zal je eigen radio je ook minder storen dan de radio van je collega. Reden: je hebt zelf controle over het geluid.
Voorspelbaarheid. Als je collega elke dag de radio opzet voor het middagnieuws, is dit minder hinderlijk dan wanneer de radio op willekeurige tijdstippen speelt.
Concentratie. Hoe meer concentratie je werk vraagt, hoe meer nood je hebt aan stilte.
Geluidssterkte. Een vaste geluidssterkte is minder hinderlijk dan een radiozender die om de paar minuten een luide reclameboodschap uitzendt.
Relatie geluidsbron - werknemer. Als je van het muziekgenre houdt, heb je beduidend minder last van de radio dan als het voor jou 'ketelmuziek' is. Heb je een goede band met de collega die de radio opzet, dan zal je eveneens toleranter zijn.
Noodzakelijk. Als het geluid noodzakelijk is voor de werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld een machine, dan ervaar je dit als minder ergerlijk.
Stel, je deelt een lokaal met enkele collega’s. De sfeer wordt verpest omdat één iemand zich ergert aan de radio. Wat dan? Professor Patrick Humblet van de vakgroep Sociaal Recht aan de Universiteit Gent: "Als je er zelf niet uitgeraakt, stap je best naar je hiërarchische overste. Het is aan hem om een compromis te zoeken waar iedereen mee kan leven. Een walkman, een ander lokaal,..."

Een getuige vertelt: "Toen we verhuisden naar een nieuw gebouw, bleek mijn bureau vlak onder een geluidsbox te staan. Ik werd er gek van. Uiteindelijk heeft mijn chef de box losgekoppeld van het voorgeprogrammeerde radiosysteem. De andere boxen werken wel nog. Het is zowel voor mij als voor de anderen een goede oplossing."

Kamerplanten en arbeidsproductiviteit
Kamerplanten kunnen de arbeidsproductiviteit verbeteren en de hoeveelheid stress verminderen in een omgeving zonder ramen.

Kamerplanten komen voor in veel huizen, op de werkplek en in commerciële omgevingen. Intuïtief voelen mensen dat het contact met planten en de natuur een herstellende en kalmerende werking heeft op hun gemoedstoestand.

Interactie met planten kan de houding, het gedrag en de fysiologische reacties van mensen veranderen. De stressverminderende voordelen van de passieve waarneming van planten zijn goed gedocumenteerd, veel mensen werken echter in kantoorruimten zonder ramen en met weinig mogelijkheden om de natuur te zien.

Onderzoek toont aan dat mensen die in dergelijke ruimten zonder ramen werken een lagere arbeidssatisfactie hebben en de fysieke omstandigheden van hun werk als "minder stimulerend" ervaren dan mensen in omgevingen mét ramen. Planten worden veel gebruikt om kantoren persoonlijker te maken of aan te kleden en zij zijn belangrijk voor de verbetering van de tevredenheidsbeleving in binnenruimten.

De aanwezigheid van planten heeft geen effect op het aantal gemaakte fouten in een productiviteitstest; proefpersonen in beide behandelingen maakten een vergelijkbaar aantal fouten (tabel). De reactiesnelheid met planten in een werkruimte is 12% hoger dan die zonder de aanwezigheid daarvan, wat erop duidt dat de planten bijgedragen hebben aan de verhoging van de productiviteit (tabel).

Beweringen van snellere reactiesnelheden voor een opdracht waarbij enige visuele concentratie nodig is, zijn consistent met beweringen van verhoogde arbeidsproductiviteit bij de aanwezigheid van planten. Wij hebben geen wetenschappelijke studies kunnen vinden die melding maakten van een verhoogde productiviteit bij de aanwezigheid van planten.

Bron: Drisag.